Η δράση εντάχθηκε στην πρόσκληση του ΥΠ.ΠΟ. Δημιουργική Ελλάδα 2025-
στην κατηγορία Ψηφιακές Δράσεις Πολιτισμού και έχει ως αντικείμενο της την
ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση, διαχείριση, ανάπτυξη και προβολή του
προσωπικού αρχείου του διακεκριμένου εκλιπόντος δημιουργού της σκηνικής
όψης, Γιώργου Πάτσα (1944-2018). Πρόκειται για ένα πλουσιότατο ιστορικό
καλλιτεχνικό αρχείο εξέχουσας σημασίας για τη μελέτη και τεκμηρίωση του
σύγχρονου θεάτρου και του κινηματογράφου στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο του
σύγχρονου ψηφιακού μετασχηματισμού στον πολιτισμό, το Αρχείο Γ. Πάτσα
αναπτύσσεται και προβάλλεται ως ένα σημαντικό κεφάλαιο της εθνικής
πολιτιστικής μας κληρονομιάς συντελώντας στην ενίσχυση του κύρους και της
φήμης της ελληνικής σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας και την ανάδειξη
της Ελλάδας διεθνώς ως ισχυρού και αναγνωρίσιμου πόλου ανάπτυξης του
σύγχρονου πολιτισμού.
Στο παραπάνω πλαίσιο, το Αρχείο Γ. Πάτσα βγαίνει από την αφάνεια,
δημοσιοποιείται και παρουσιάζεται στο ευρύτερο κοινό μια αντιπροσωπευτική
εικόνα της ιστορικής διαδρομής του σκηνογράφου-ενδυματολόγου, των
παραγωγών και του συνολικού αποτυπώματός του στις παραστατικές τέχνες
και τον ελληνικό πολιτισμό. Το εν λόγω ιστορικό καλλιτεχνικό αρχείο είναι
εξαιρετικής σημασίας για τη μελέτη και διάχυση του σύγχρονου ελληνικού
πολιτισμού, καθώς ο Γιώργος Πάτσας υπήρξε ένας κορυφαίος δημιουργός της
σκηνικής πράξης με πρωταγωνιστικό ρόλο ως προς τον εκσυγχρονισμό και
την καλλιτεχνική καινοτομία στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο και τον
κινηματογράφο. Η συμβολή και το έργο του είναι διεθνώς αναγνωρισμένα:
βραβεύτηκε δύο φορές στη διεθνή έκθεση σκηνογραφίας και παραστατικών
τεχνών της Πράγας Prague Quadrennial (PQ) για την καινοτόμο συμβολή του
στον τομέα της σκηνογραφίας, ενώ είχε και πολλές άλλες υποψηφιότητες και
διακρίσεις σε εθνικό επίπεδο. Συνεργάστηκε δε με πολυάριθμους
σημαντικούς σκηνοθέτες του θεάτρου όπως οι: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος,
Θεόδωρος Τερζόπουλος, Λευτέρης Βογιατζής, Αντώνης Αντύπας, Νικαίτη
Κοντούρη, Γιώργος Θεοδοσιάδης, κ.ά., και στον κινηματογράφο με τους
Θεόδωρο Αγγελόπουλο, Τώνια Μαρκετάκη, Νίκο Κούνδουρο, κ.ά.
Ο Πάτσας δημιούργησε σχέδια σκηνικών και κοστουμιών για περίπου
495 παραστάσεις (αρχαίο θέατρο, θέατρο πρόζας, όπερα) και
κινηματογραφικά έργα, με το έργο του να καλύπτει πέντε σημαντικές δεκαετίες
μεταπολεμικής και σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής (1965-2017). Κατά
συνέπεια, το αρχείο του συνιστά πολύτιμη υλική μαρτυρία της ιστορίας του
νεοελληνικού θεάτρου και του κινηματογράφου στο δεύτερο μισό του 20ού
αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 21 ου με έμφαση στη σκηνογραφία-
ενδυματολογία. Το αρχείο παρουσιάζει ενδιαφέρον, τόσο σε εθνικό όσο και σε
παγκόσμιο επίπεδο λόγω των καινοτόμων καλλιτεχνικών τάσεων που
παρουσιάζει για το θέατρο και τον κινηματογράφο αποτελώντας σημαντικό
κομμάτι του πολιτιστικού και καλλιτεχνικού κεφαλαίου της σύγχρονης Ελλάδας
για την ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου, καθώς και για
την οπτική ιστορία και τη σκηνική και κινηματογραφική αισθητική στη
μεταπολεμική και σύγχρονη Ελλάδα.
Το έργο ψηφιοποιεί, τεκμηριώνει, αναπτύσσει και προβάλλει ψηφιακό
περιεχόμενο από το Αρχείο Γ. Πάτσα. Μέσα από μια δυναμική βάση
δεδομένων και τη δημιουργία ψηφιακών διαδραστικών εφαρμογών διάχυσης
και προβολής αντιπροσωπευτικού υλικού από το Αρχείο Γ. Πάτσα το ευρύ
κοινό έρχεται σε επαφή με ένα μέρος από το εξαιρετικά ογκώδες αρχείο του
καλλιτέχνη.
Βασικό σημείο εστίασης του έργου είναι η αντιπροσωπευτική
τεκμηρίωση του έντυπου, φωτογραφικού και πρωτότυπου καλλιτεχνικού
υλικού από το Αρχείο Γ. Πάτσα σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, συμβατά με
τις προδιαγραφές του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και της Europeana. Το
σύνολο του Αρχείου Γ. Πάτσα οργανώνεται σε μια δυναμική βάση δεδομένων
και ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από δεκαοκτώ (18) παραγωγές
παραστατικών τεχνών και κινηματογράφου, ψηφιοποιούνται –με πλήρη
συγγραφή μεταδεδομένων– και αναδεικνύονται για πρώτη φορά ψηφιακά σε
ειδική πλατφόρμα, δίνοντας τη δυνατότητα στους επισκέπτες να εξερευνούν
σε πραγματικό χρόνο την ταυτότητα κάθε παραγωγής και να αναζητούν
πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία παραγωγής και σκηνικής υλοποίησης
του καλλιτεχνικού έργου του δημιουργού, αλλά και συνολικότερα πληροφορίες
για τις καλλιτεχνικές παραγωγές και τις συνεργασίες που έλαβαν χώρα στο
πλαίσιο τους. Η επιλογή του αντιπροσωπευτικού συνολικού δείγματος των 18
παραγωγών, από τα πιο σημαντικά πεδία παραστατικών τεχνών (θέατρο:
αρχαίο δράμα, νεοελληνικό έργο, ξένη δραματουργία, όπερα) και τον
κινηματογράφο, έγινε με γνώμονα το ιστορικό και καλλιτεχνικό αποτύπωμα
τους. Η επιλογή αυτή προβάλλει και το έργο πολύ σημαντικών δημιουργών
του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού όπως οι Θόδωρος Αγγελόπουλος,
Αντώνης Αντύπας, Λευτέρης Βογιατζής, Σπύρος Α. Ευαγγελάτος, Νικαίτη
Κοντούρη, Τώνια Μαρκετάκη, Γιώργος Μιχαηλίδης, Θεόδωρος Τερζόπουλος,
κ.ά.
Πρόκειται για ένα έργο με υψηλή προστιθέμενη αξία καθώς με την
ψηφιοποίηση διαφυλάσσεται η πολιτιστική κληρονομιά του Αρχείου Γ. Πάτσα
ως άυλο ψηφιακό αποτύπωμα, μέρος της εθνικής και παγκόσμιας
κληρονομιάς των παραστατικών τεχνών και του κινηματογράφου. Παράλληλα
δημοσιοποιεί στο ευρύτερο κοινό αντιπροσωπευτικό αρχειακό και
καλλιτεχνικό υλικό από 18 παραγωγές παραστατικών τεχνών και
κινηματογράφου μέσα από ψηφιακές εφαρμογές όπως:
δίγλωσση ιστοσελίδα προβολής και διάχυσης υλικού του Aρχείου Γ.
Πάτσα με το αντιπροσωπευτικό δείγμα των 18 παραγωγών, η οποία
θα προβάλλει πρωτότυπα και καινοτόμα στοιχεία και ένα ευρύ φάσμα
παραγωγών και καλλιτεχνικών συντελεστών,
δυναμική βάση δεδομένων
καινοτόμες ψηφιακές διαδραστικές εφαρμογές για την αναπαράσταση,
τεκμηρίωση και διάδοση του Αρχείου Γ. Πάτσα μέσω τεχνολογιών/
τεχνικών λόγου, ήχου, εικόνας κ.λπ., οι οποίες ενσωματώνονται στην
καθολικά προσβάσιμη πλατφόρμα και εξυπηρετούν εκπαιδευτικούς και
ερευνητικούς σκοπούς, αλλά και για σκοπούς ευρύτερης πολιτισμικής
διάχυσης και προβολής.
Η Amusic Freeater υλοποιεί το έργο με τη συνεργασία ολιγομελούς
ομάδας από ειδικούς επιστήμονες σε εφαρμογές του ψηφιακού πολιτισμού
(Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου) και καλλιτέχνες και επιστήμονες θεατρολόγους
(Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών) που γνωρίζουν το αρχείο
καθώς έχουν υλοποιήσει πρόσφατα την πρώτη καταγραφή του πρωτογενούς
αρχειακού υλικού. Παράλληλα στην ομάδα έργου εντάσσονται και νέοι
ασκούμενοι θεατρολόγοι.
